خروپف ساده است یا آپنهٔ خواب؟

بیشتر خانه‌ها یک نفر را دارند که شب‌ها خروپف می‌کند. معمولاً شوخی است تا روزی که همسر یا هم‌اتاقی می‌گوید «وسط خروپف چند لحظه نفس نمی‌کشی». این جمله فرق خروپف ساده و آپنهٔ خواب را شروع می‌کند.

خروپف چرا پیش می‌آید؟

NHS می‌نویسد خروپف وقتی رخ می‌دهد که بافت‌های زبان، دهان، گلو یا راه بینی هنگام نفس کشیدن بلرزند. این بافت‌ها در خواب شل و تنگ می‌شوند. اضافه‌وزن، سیگار، مصرف زیاد الکل و خوابیدن به پشت خطر را بالا می‌برند. NHS خروپف را شایع و معمولاً بی‌اهمیت می‌داند.

آپنهٔ خواب چیست؟

در آپنهٔ انسدادی خواب، راه هوایی در خواب بارها تنگ می‌شود و نفس چند لحظه می‌ایستد و دوباره برمی‌گردد. ATS توضیح می‌دهد معمولاً بافت نرم پشت گلو و زبان فرو می‌ریزد. NHS می‌گوید این وضع درمان می‌خواهد، چون تشخیص‌داده‌نشده می‌تواند به مشکل‌های جدی‌تر بینجامد.

فرقشان را از کجا بفهمیم؟

بر پایهٔ NHS و ATS، این نشانه‌ها آپنه را محتمل‌تر می‌کنند:

در شب: خروپف بلند و مکرر، وقفهٔ نفس که دیگری می‌بیند، صدای خفگی یا نفس‌نفس، بیدار شدن‌های پیاپی، تکان‌های ناگهانی و بی‌قراری.

در روز: خستگی زیاد با وجود خواب طولانی، خواب‌آلودگی، سردرد صبحگاهی، دهان خشک یا گلودرد صبح، تغییر خلق و مشکل در تمرکز و حافظه.

خود بیمار معمولاً علامت‌های شبانه را نمی‌داند و آنچه دیگری می‌بیند بسیار ارزشمند است. اگر فقط خروپف دارید و روزتان سرحال است، احتمال خروپف ساده بیشتر است، ولی با خواندن یک مقاله نمی‌شود مطمئن بود.

چه کسانی بیشتر در معرض‌اند؟

NHS و ATS چند عامل را نام می‌برند: چاقی، دور گردن زیاد، مرد بودن، سن بالا (هرچند جوان‌ها و بچه‌ها هم دچار می‌شوند)، سابقهٔ خانوادگی، الکل و سیگار، لوزه یا آدنوئید بزرگ، خوابیدن به پشت، ساختار فک و COPD. NHLBI هم از لوزهٔ بزرگ و تغییر هورمون‌ها نام می‌برد.

اگر چیزی نمی‌دانید، از کجا شروع کنید؟

۱. یک نفر شب شما را ببیند. NHS می‌گوید همراه بردن کسی که خروپف و وقفه‌های نفس را دیده به ویزیت کمک می‌کند.

۲. کارهایی که از دست خودتان برمی‌آید. NHS برای خروپف این‌ها را می‌نویسد: اگر اضافه‌وزن دارید، کم کنید؛ به پهلو بخوابید (مثلاً با بالش مخصوص یا گوه)؛ سیگار و مصرف زیاد الکل را کنار بگذارید و قرص خواب‌آور را فقط با نظر پزشک مصرف کنید. ATS می‌گوید الکل را دست‌کم چهار ساعت پیش از خواب نخورید. برای هم‌اتاقی که بیدار می‌شود، گوش‌گیر پیشنهاد NHS است.

۳. کی نزد پزشک بروید؟ NHS می‌گوید اگر این‌ها را دارید، نوبت بگیرید:

• تغییر سبک زندگی کمک نکرده یا خروپف زندگی شما یا همخوابتان را مختل کرده است.
• روزها خواب‌آلود هستید.
• در خواب نفس قطع و وصل می‌شود یا صدای خفگی یا نفس‌نفس می‌آید.

پزشک چطور بررسی می‌کند؟

NHS می‌گوید پزشک داخل دهان و بینی را می‌بیند و گاهی آزمایش خون یا ارجاع می‌دهد. NHLBI اضافه می‌کند دربارهٔ داروها (مثل مواد افیونی که بر تنفس اثر می‌گذارند) و سابقهٔ خانوادگی می‌پرسد، و ممکن است دفترچهٔ خواب بخواهد. تشخیص آپنه با تست خواب است. ATS می‌گوید تنفس، ضربان قلب و اکسیژن را ثبت می‌کند و بر اساس نوشتهٔ ATS می‌تواند یک شب در مرکز خواب یا، برای بعضی بیماران، در خانه انجام شود. NHS شدت را با شاخص وقفه در ساعت می‌سنجد: ۵ تا ۱۴ خفیف، ۱۵ تا ۳۰ متوسط و بالاتر از ۳۰ شدید.

درمان چیست؟

درمان به علت و شدت بستگی دارد (ATS). نکته‌هایی که منابع می‌گویند:

• در آپنهٔ خفیف گاهی فقط تغییر سبک زندگی، یعنی کم کردن وزن، ترک سیگار و کمتر نوشیدن الکل، کافی است (NHS).
• CPAP دستگاهی است که از راه ماسک هوای ملایم فشرده می‌دهد و راه هوایی را باز نگه می‌دارد. بیشتر از بقیه تجویز می‌شود و ATS می‌گوید برای بهترین نتیجه باید هر بار که می‌خوابید به کار برود.
• وسیلهٔ دهانی که فک را جلو نگه می‌دارد. ATS می‌گوید برای آپنهٔ خفیف در افراد بدون اضافه‌وزن بهتر جواب می‌دهد.
• جراحی مثل برداشتن لوزه، یا کاشت دستگاه تحریک عصب زبان، معمولاً برای کسانی است که از CPAP سود نمی‌برند (ATS).
• برای خروپف ساده بدون آپنه هم ابزارهایی مثل وسیلهٔ دهانی، نوار بینی یا اسپری بینی هست (NHS). NHS می‌گوید جراحی خروپف همیشه جواب نمی‌دهد و ممکن است خروپف برگردد.

دلیل جدی گرفتن آپنه این است که NHS و ATS می‌نویسند آپنهٔ درمان‌نشده با فشار خون بالا، سکته، دیابت نوع ۲، بیماری قلبی، افسردگی و تغییر خلق، تصادف ناشی از خواب‌آلودگی و مشکل تمرکز ارتباط دارد.

رانندگی

اگر خواب‌آلود هستید، رانندگی نکنید. ATS می‌گوید کم‌خوابی ناشی از آپنه می‌تواند به خواب رفتن پشت فرمان و تصادف بینجامد. NHS هم می‌گوید اگر خواب‌آلودگی شدید ناشی از آپنه تأیید شود، تا مهار علامت‌ها نباید رانندگی کرد. قانون در هر کشور فرق می‌کند. این را از پزشک بپرسید.

کی فوری است؟

اگر در خواب یا بیداری نفس‌نفس شدید می‌زنید و نمی‌توانید جمله بگویید، لب‌هایتان کبود شده یا بیدار کردن کسی دشوار است، با ۱۱۵ تماس بگیرید. خواب‌آلودگی روز که برای رانندگی یا کار خطر می‌سازد، «همان روز» است. فهرست کامل در راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟» آمده است.